Momenteel is er geen Europees alternatief voor Microsoft 365 beschikbaar, aldus de Belastingdienst. Demissionair staatssecretaris Heijnen van Financiën heeft verklaard dat de implementatie van een dergelijk alternatief vele jaren kan duren, zelfs indien het zou bestaan. Hij reageerde op Kamervragen over de overstap van de Belastingdienst naar Microsoft 365.
In 2021 besloot de Belastingdienst om M365 te implementeren als onderdeel van de vernieuwing van de werkomgeving. “De (geo)politieke situatie was toen anders en de afhankelijkheid van niet-Europese partijen was toen minder van belang”, merkte Heijnen op.
De staatssecretaris deelde verder mee dat er recente gesprekken hebben plaatsgevonden met de Belastingdienst, de CIO Rijk en het ministerie van Binnenlandse Zaken. De conclusie is dat er momenteel geen serieus alternatief is voor Microsoft 365, behalve het blijven gebruiken van de verouderde systemen. De Belastingdienst heeft ook opnieuw onderzocht of er Europese alternatieven beschikbaar zijn, maar de resultaten waren teleurstellend: er is nog geen volledig geïntegreerd alternatief voor M365.
Partijen zoals GroenLinks, D66 en Volt hebben aan Heijnen gevraagd of hij bereid is om samen met de Belastingdienst te kijken naar mogelijkheden om de overstap naar Microsoft te voorkomen en een Europees alternatief te ontwikkelen. Heijnen antwoordde dat zelfs als er een alternatief zou zijn, dit extra jaren zou kosten om geïmplementeerd te worden. Dit betekent dat de Belastingdienst vooralsnog door moet met Microsoft 365.
Kamerleden hebben ook hun bezorgdheid uitgesproken over de afhankelijkheid van Microsoft voor het e-mailverkeer van de Belastingdienst, vooral gezien de gevoelige informatie die wordt gedeeld. Heijnen bevestigde dat de Belastingdienst voortdurend werkt aan bewustwording bij medewerkers met betrekking tot vertrouwelijke gegevens.
Bij de vraag of het acceptabel is dat de gegevens van de Belastingdienst onder de Amerikaanse surveillancewetgeving vallen, gaf de staatssecretaris aan dat hij zich bewust is van deze risico’s, die zijn meegewogen in de risicoanalyse. Hij waarschuwde dat er een vergrootte afhankelijkheid van Amerikaanse technologiebedrijven ontstaat door de overstap naar M365.
Kamerleden hebben verder gevraagd naar de garantie van Microsoft, dat het bedrijf zich zal verzetten tegen Amerikaanse druk. Heijnen stelde dat Microsoft in sommige extreme gevallen misschien gedwongen kan worden om diensten te stoppen. Dit kan ook gelden voor “on-premises” oplossingen, omdat ook daar afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers aan de orde is. Deze situatie roept vragen op over de lange termijn strategische keuzes van de Nederlandse overheid met betrekking tot digitalisering en de beveiliging van gevoelige informatie.
